ભુતકાળનો ભવિષ્યકાળ –

થોડા સમય પહેલાં સ્ટ્રેસ અંગેની ચાર-પાંચ પોસ્ટ લખી હતી, તેમાં સ્ટ્રેસને ફીજીયોલોજીની દ્રષ્ટિએ સમજવા પ્રયત્ન કર્યો હતો…. શારીરિક નફા-નુકસાનની વાત પણ જાણી, પણ હમણા સ્ટ્રેસ્સ્નું એક નવું પરિબળ ધ્યાનમાં આવ્યું – ‘ભુતકાળનો ભવિષ્યકાળ’. માનવ મન ખુબ વિચિત્ર છે, કલ્પનાના ઘોડા એકવાર છુટે પછી ક્યા પ્રદેશમાં લઈ જાય એ નક્કી હોતું નથી. જોઈએ ! એક પ્રસંગ ….

નવી નવી લક્ઝરી કાર… વડોદરા – અમદાવાદ એક્સપ્રેસ હાઈ-વે… ખુલી સડક …. સ્પીડનો કાંટો ક્યારે ૧૪૦ વટાવી જાય એ ધ્યાનમાં પણ ન રહે. ફાસ્ટ ટ્રેક પર આગળ જતી ઇનોવાએ એની આગળ ધીમી સ્પીડમાં જતી કારને રોંગ સાઈડ ઓવરટેક કરવા મીડલ ટ્રેકમાં લીધી, નજર તો ઈનોવાની ડેકી પર ચોટી હતી આથી પાછળ પાછળ ગાડી મીડલ ટ્રેકમા લેવાણી અને અચાનક ગાડીની નીચે કંઈક અથડાયું હોય તેવો ઝાટકો લાગ્યો. સ્પીડ કન્ટ્રોલ કરતાં કરતાં ગાડી સાઈડ કરી ત્યાં તો પાછળની એક ગાડીએ ઓવરટેક કરી જાણ કરી કે ‘ડીઝલ લીક થાય છે.’ ગાડી ઉભી રાખી જોયું તો ડીઝલ ટેન્ક તુટી હતી અને ક્રેન્કને પણ નુકશાન થયું હતું. હાઈવે પર ખટારાવાળાએ બેદરકારીથી મુકેલ અણીદાર પથ્થરે ડીઝલ ટેન્કને નુકશાન પહોંચાડ્યું હતું. પછી તો હેલ્પ લાઈનને ફોન અને કાર ટોઈંગ અને આણંદમાં ચાર દિવસનું અણધાર્યું રોકાણ. પપ્પા-મમ્મીને ફોન … સબ સલામતનો સંદેશ…. પણ મમ્મીની કલ્પનાના ઘોડા છુટ્યા…. શું થયું હશે ? બાળકો ખોટું તો નહી કહેતા હોય. ?… વોટ્સએપ પર બધાના સબ સલામતના ફોટા જોયા… તો પણ…..

ગાડી પલટી મારી ગઈ હોત તો ? બીજી કાર સાથે ભટકાઈ ગઈ હોત તો ? સારું થયુ બધા બચી ગયા નહીંતર… ભગવાને જ રાખ્યા….ધીમે ધીમે મમ્મી ‘ભુતકાળમાં બનેલા પ્રસંગના ભવિષ્યકાળ’ના તરંગોમાં ખોવાય જાય, સ્ટ્રેસ હોરમોન કોર્ટિસોલ પ્રમાણ લોહીમાં વધતું જાય, હૃદયના ધબકારા વધે… આંખમા આંસું તગતગવા માંડે…

લો બોલો ! હવે જે પ્રસંગ બની ગયો છે, સબસલામત છે.. છતાં જો ‘આવું થયું હોત તો ?’ નો ભવિષ્યકાળ, સ્ટ્રેસ વધારવાનું કારણ બને.

મોટાભાગના લોકોનો આ અનુભવ છે. ભુતકાળમાં બનેલા પ્રસંગોને યાદ કરી, એ બની ગયેલા પ્રસંગમાં ‘આમ બન્યું હોત તો’ એવા ભવિષ્યની કલ્પના કરીને સ્ટ્રેસ ઉભું કરતા હોય છે.

જે બની ગયું છે તેને યાદ કરી, જેનો ભવિષ્યકાળ આવવાનો નથી એવી કલ્પનાઓને કોઈ અર્થ ?

ચેતો ! ભુતકાળના ભવિષ્યની કલ્પનાઓમાં ખોવાયને સ્ટ્રેસ વધારવાનું કોઈ કારણ નથી.

6 comments on “ભુતકાળનો ભવિષ્યકાળ –

  1. pragnaju says:

    જીવનને વિરાટ-વિશાળ કલ્પનાઓથી ભરી ન દેશો. … એ જ રીતે આપણે ભવિષ્યના બીજે છેડે ઝૂલવાનું પણ વધુ પસંદ કરીએ છીએ ‘જો જો તો ખરા, થોડાં વર્ષો જવા દો, હું આમ કરીશ અને તેમ કરીશ. …. ભુતકાળ તો વીતેલ ક્ષણો છે , ભવિષ્ય અકથિત છે,ભવિષ્યની કલ્પનાઓ સાહિત્યમાં ખૂબ જ અસરકારક રીતે અભિવ્યકત થતી આપણે જોઈએ છીએ. મનોવિજ્ઞાનના મનોવિશ્લેષણવાદ સાથે સંકળાયેલા મનોવિજ્ઞાનીઓ સાહિત્યમાં રજૂ થયેલ સાહિત્યકારના દ્રષ્ટિ્બિંદુઓ…

    Liked by 1 person

  2. ન જાણ્યું જાનકી નાથે સવારે શું થવાનું છે ! ભૂતકાળ અને ભવિષ્યની ખોટી ચિંતાઓ છોડી વર્તમાનને

    જો જાળવે તો માનવીની ઘણી ચિંતાઓ અને તનાવ ઘટી જાય .કાલ્પનિક ચિંતાઓ નો શો અર્થ છે.

    “ભુતકાળનો ભવિષ્યકાળ ” શબ્દ પ્રયોગ સરસ અને નવીન છે. પ્રથમ તો ન સમજાયો પણ આખો લેખ અને

    ઉદાહરણ વાંચતાં ગેડ બેસી ગઈ .

    Liked by 1 person

  3. La' Kant says:

    ” આ બધું સ્વયં થાય છે !”…થતું જોવાય …. અળગા રહી …નિર્લેપભાવે …..એ ઉત્તમ ભાવદશા … એમ અનુભવી લોકો કહે છે . કેટલું આસાન …..કેટલું દુષ્કર ..અઘરું ? કરી જોનાર ને જ ખબર ! -લા’કાન્ત / ૭.૪.૧૫

    Like

    • jagdish48 says:

      સાક્ષીભાવની વાત તો ઘણી મોટી છે, પણા આવી નાની બાબતોમાં તો સુધરી શકાય તો પણ ઘણું. આભાર.

      Like

  4. Sharad Shah says:

    મારા એક મિત્ર નિપુણભાઈ છે. તેમની પત્નીનુ નામ આશાબહેન છે. અને બે દિકરીઓના નામો છે…. અપેક્ષા અને કલ્પ્ના. હું ઘણીવાર મજાકમાં તેમને કહેતો,’ જે બાઈઓએ આખી માનવજાતને હેરાન પરેશાન કરી મુકી છે, તેમને તમે ઘરમાં જ બેસાડી છે. તમારી હિંમતને દાદ આપવી પડે.’
    ખરેખર, કાલ્પનીક ચિંતાઓ કરવી તે એક માનસિક રોગ છે. અને આવા લોકો તમને પણ ચિંતા કરતા કરી મુકે.
    હમણા એક મિત્ર મારી પાસે આવ્યા મને કહે,” જોયું હવે આપમાં પણ વિભાજન થઈ જશે.”
    હું ઘડીભરતો કાંઈ સમજ્યો નહીં. મેં કહ્યું મારામાં વિભાજન જેવું તમને શું દેખાયું? તો મને કહે,”અરે! શરદભાઈ હું તમારી વાત નથી કરતો. આ આમ આદમિ પાર્ટીની વાત કરું છું.”
    મેં પૂછ્યું તમે આમ આદમિ પાર્ટીના સાભ્ય છો?” તો કહે,” ના ભાઈ ના, આ તો સમાચાર હતા કે પેલા પ્રશાંતભુષણને અને યોગેન્દ્ર યાદવને આમ આદમિ પાર્ટીમાંથી બરતરફ કર્યા.”
    મેં એમને પૂછ્યું, ” અનાથી તમને કોઈ લાભ કે ગેરલાભ થયો છે?” તો કહે,” ના, પણ તમે એવું શું કામ પૂછો છો? તમને આ દેશની સહેજ પણ ચિંતા નથી થતી? એક સારા આશયથી શરુ કરેલ ચળવળ આમ ભાંગી પડે તો દેશને કેટલું નુકશાન થશે?”
    મેં કહ્યું,” એમાં ચિંતા કરવા જેવું શું છે? અકારણ ચિંતાઓ કરી આપણે દેશનુ શું ભલું કરીશું. એના કરતાં આપણે સ્વયં આ દેશને કેટલું નુકશાન પહોંચાડીયે છીએ તે બંધ કરીએ તો ય ઘણું”
    તો મને કહે,” હું તો કાંઈ નુકશાન નથી પહોંચાડતો.” મેં કહ્યું,” આ ચિંતા કરી બીજા દસ જણને તમે ચિંતા કરવા પ્રેરશો અને અન્ય લોકોનો પણ સમય બરબાદ કરશો કે નહીં? દરેક જણનો અડધો કલ્લાક તમે લ્યો વળી તે દસમાંથી પાંચ જણા બીજા દસને આવી ચિંતા કરવા પ્રેરે આમ આ એક તણખો આ દેશના કેટલાં બધા લોકોનો સમય બગાડે અને ચિંતા કરવા પ્રેરે કે નહિ?” આ ચિંતા અને ચર્ચા બંધ કરો તો દેશના કેટલાં બધા કામના કલાકો ઉત્પાદનમાં લાગી શકે કે નહીં? આ દેશને નુકશાન થતું બચે કે નહીં?”
    એ મિત્ર મને કહે તમે તો વાતને ક્યાંની કયાં લઈ ગયા? તમને દલીલમાં ન પહોંચાય. સારું હું જાઊં છું” કહી એ મિત્ર જતા રહ્યા. બીજું તો ઠીક પણ હું એમની ભેગો ચિંતાનો ટોપલો ઊપાડી ફરવામાંથી બચી ગયો.
    એક ઝેન કહાની યાદ આવી. એક ટ્રુથ સીકર, ગુરુની શોધમાં નીકળેલ. એને કોઈએ કહ્યું કે,” ફલાં ફલાં ગામમાં એક ગુરુ રહે છે ભંગારનો ધંધો કરે છે. એમની પાસે ચાલ્યો જા. એ તને કોઈ મદદ કરી શકે તો.” એ ભાઈ, પેલા ઝેન ગુરુને ત્યાં ગયા. તેમની પત્નીએ કહ્યું,” એ તો બાજુના ગામમાં ભંગાર લેવા ગયા છે.”
    પેલા ભાઈને રાહ જોવાની ધીરજ ન હતી એટલે સામે એ ગામ તરફ ચાલવા લાગ્યા. કલાક એક ચાલ્યા પછી એક વ્યક્તિ ખભે કોથળો ઉપાડી મસ્તીથી ચાલ્યો આવતો હતો. એની મસ્તી જોઈ આ મિત્ર સમજી ગયા કે નક્કી આજ ગુરુ હોવા જોઈએ. સામે જઈ અભિવાદન કરી પ્રશ્ન પૂછ્યો,”મોક્ષ શું છે?” પેલા ગુરુએ ખભેથી કોથળો ઉતારી નીચે મુક્યો.
    સમજદાર અને રીયલ સીકર હતા. ગુરુની વાત તરત સમજી ગયા. તુરંત બીજો પ્રશ્ન પૂછ્યો કે,” તો પછી સંસાર શું છે?” ગુરુ કોથળો ઊપાડી ચાલતા થયા.
    બસ આ ચિંતાઓનો કોથળો ઉપાડી ફરો તે જ સંસાર છે. છે કે નહીં?

    Like

    • jagdish48 says:

      ખુબ સરસ વાત…. એક ભાઈ થાંભલો પકડીને ઉભા હતા, પછી કહેતા હતા આ થાંભલો છોડતો નથી…આભાર શરદભાઈ.

      Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s