ધ્યેય – ૮

 

અગાઉની પોસ્ટમાં પોતાની જાતને કેટલાક સવાલ – ધ્યેય પ્રાપ્તિમાં આવતા અવરોધ, સફળ જવાય કે નિષ્ફળ જવાય તો શું, વગેરે – પુછવાની વાત થઈ હતી. આ સવાલો શક્ય હોય ત્યાં સુધી ધ્યેય પ્રતિ પ્રયાણ કરતા પહેલાં પુછાય જવા જોઈએ. એમ ન થઈ શકે તો બહુ ચિંતા કરવી નહીં. ‘સમીક્ષા’ નો માર્ગ અપનાવવો અને તે જરુરી પણ છે.

ધ્યેય નિર્ધારણાના વિવિધ તબક્કાઓ દરમ્યાન પ્રત્યેક સબગોલની પ્રાપ્તિના અંતે સમીક્ષા (રીવ્યુ) કરો. તમે તમારા મુખ્ય ધ્યેયની દિશામાં ક્યાં સુધી પહોંચ્યા છો એ રીવ્યુથી નક્કી થાય. જો સબગોલ કે ધ્યેયની દિશા કે ધ્યેયમાં પરિવર્તનની જરુર જણાય તો તે કાર્ય સમયસર થાય એ માટે રીવ્યુ અત્યંત જરુરી છે.

પ્રેરક બળ (Motivation) –

ધ્યેય અંગેની આટલી ચર્ચા પછી કેટલીક સ્પષ્ટતાઓ થઈ હશે. ધ્યેય નક્કી કરવા માટેનો આત્મવિશ્વાસ પણ પ્રાપ્ત થયો હશે, કારણ કે હવે તમારી પાસે ચોક્કસ દિશાસુચન, આયોજન  છે, આવનારા અવરોધોની જાણકારી છે, દુર કરવાના ઉપાયોની જાણકારી પણ છે. ‘સ્વ-અવરોધો’ની પણ જાણકારી છે.

પણ ….

છતાં ઘણા લોકો ધ્યેય પ્રાપ્ત કરી શકતા નથી અથવા થોડી પ્રગતિ કરીને અટકી જાય છે. ધ્યેય પ્રપ્તિની પ્રવૃતિને પડતી મુકે છે. તમારા ધ્યેયમાંથી ચલિત થવામાં નીચે મુજબના કારણો હોય શકે –

goals (1)

  • ધ્યેય પ્રાપ્તિના પ્રયત્નમાં જતા સમયને કારણે ધ્યેયની અગત્યતા બદલાઈ હોય.
  • તમારી ધારણા કરતાં વધુ અવરોધ દેખાય
  • જે ઇચ્છા કે જરુરીયાતના આધારે ધ્યેય નક્કી થયું હોય, એનાં જેવી પણ એનાં કરતા કોઈ અલગ ઈચ્છા જાગૃત થઈ હોય.

જ્યારે આવું થાય ત્યારે તમારું પ્રેરકબળ (મોટીવેશન) જ તમને ધ્યેય પ્રાપ્તિની દિશામાં આગળ ધકેલી શકે. મોટીવેશન એ તમારી ‘જરુરીયાત’ (Need) ને કારણે ઉત્પન્ન થતાં ધ્યેય માટેનો ‘ધક્કો’ (Force) છે. ‘જરુરીયાત’ની જેટલી અગત્યતા વધારે તેટલો ફોર્સ વધુ અને ધ્યેય પ્રતિનું વળગણ પણ વધુ, પ્રયત્ન પણ વધુ. ધ્યેયપ્રાપ્તિને બીજી રીતે સમજીએ તો એ તમારી જરુરીયાતની પૂર્તતા છે. માનવમનની ચંચળતાના કારણે તેની જરુરીયાતોનું સ્વરુપ બદલાતું રહે છે અને પરીણામે ધ્યેયમાં ફેરફાર થતા રહે્ છે. ધ્યેય પ્રાપ્તિ માટે જરુરીયાતના કારણે મળતા ફોર્સમાં પણ વધઘટ થાય છે.

સામાન્ય જરુરીયાત માટે નક્કી થયેલા ધ્યેય માટે કરવાના કાર્યોમાં લાગતું પ્રેરકબળ મંદ હોય છે. ક્યારેક કાર્ય હાથ ધરવામાં પણ વિલંબ થાય છે અને ધ્યેય લટકતું રહે છે.

ધ્યેય પ્રા્પ્તિના પ્રેરક બળને ટકાવી રાખવા કેટલીક પ્રયુક્તિઓ યોજવી પડે.

  • ધ્યેય નક્કી કરતાં પહેલા તમારી જરુરીયાતોને (Needs) ‘અગત્યતા’ પ્રમાણે ગોઠવો. (prioritize). ત્યારબાદ તેને સંતોષવા ધ્યેય નએ સબગોલ નક્કી કરો. આ બધા સબગોલનો અભ્યાસ કરશો તો, ઘણા એવા હશે કે કેટલાક સમાંતરપણે પ્રાપ્ત કરી શકાય તેવા હશે, કેટલાક એકબીજા સાથે સંકળાયેલા હશે (sequential). જો આ પ્રમાણે અભ્યાસ કરશો તો દરેક ધ્યેય/સબગોલ પ્રાપ્ત કરવા માટે યોગ્ય માત્રામાં બળ જાળવી શકશો.
  • સફળતાનો આનંદ પ્રેરકબળને ટકાવી રાખવામાં અને વધારવામાં મદદ કરે છે. આથી એક એવી ટ્રીક અજમાવો – તમારા ધ્યેય પ્રતિના પગથીયાને (શોર્ટગોલ) નાના કરી નાખો. પગથીયું નાનું હોય તો સરળતાથી ચડી શકાય. આનાથી થોડા થોડા સમયે  સફળતા મળતી રહેશે અને અને તમે ધ્યેય પ્રતિ પ્રગતિ કરતા રહેશો.
  • બીજી એક પ્રયુક્તિ એ અજમાવી શકાય – તમે તમારા ધ્યેયને ‘જાહેર’ (publicize) કરો. જે ધ્યેય નક્કી કરો તે અન્ય લોકોને પણ કહો. આનાથી બે ફાયદા થવા સંભવ છે. – એક તમને ધ્યેય તરફ જવામાં મદદ અને માર્ગદર્શન મળશે, બીજું જ્યારે તમારું પ્રેરકબળ મંદ પડશે અને તમે થોડા ઢીલા થશો કે તમારા મનમાં વિચાર આવશે કે જો હું ઢીલો પડીશ તો લોકો મને શું કહેશે. ‘લોગોકો મુંહ દિખાનેકે કાબીલ નહીં રહુંગા’ (:-)) અને બીજું તમારી આજુબાજુના મિત્રો (?) તો ટોણો મારશે જ ‘કાં શું થ્યું ? મોટા ઉપાડે …’. ગમે તેમ પણ તમને તો ફાયદો જ છે.
  • ધ્યેયના લક્ષણોમાં જોયા મુજબ – SMART- C – પ્રમાણે ધ્યેય ચેલેન્જવાળું પસંદ કરો. પડકાર ઉઠાવવા તો વ્યક્તિ તૈયાર જ હોય છે.

ધ્યેય-પ્રાપ્તિની શુભેચ્છા સહ ….

જતાં જતાં કેટલાક સુવિચારો –

આપણે ત્રણ રીતે જ્ઞાન મેળવી શકીએ – પ્રથમ તો ચિંતનથી કે જે સૌથી સારુ છે, બીજું તે અન્યો પાસેથી શીખીને કે જે સૌથી સરળ છે, ત્રીજુ અનુભવથી કે જે સૌથી અઘરું છે.

એવા કામ પર પસંદગી ઉતારો કે જેમાં તમને રસ પડતો હોય, તે પછી તમારે જીવનમાં એક દિવસ પણ કામ નહીં કરવું પડે.

જ્યારે એ વાતનો અહેસાસ થઈ જાય કે કોઈ લક્ષ્ય હાંસલ નહી થઈ શકે તો લક્ષ્યને નહી પણ તેને પ્રાપ્ત કરવાના પ્રયાસમાં પરિવર્તન કરો.

ભાવિ સુધારવા માગતા હો તો પોતાના ભૂતકાળની સમીક્ષા કરો

જે વ્યક્તિ પ્રશ્ન પૂછે તે એક મીનીટ માટે મુર્ખ મનાશે પરંતુ પ્રશ્ન નથી કરતો તે પૂરી જીંદગી મુર્ખ મનાશે.

– કન્ફ્યુશીયશ

6 comments on “ધ્યેય – ૮

  1. પગથીયા નાના કરવા’વાળી વાત ખુબ ગમી . . . એમ કરતા ક્યારેક બે ત્રણ પગથીયા ઠેક્વાનો અને એ બહાને કૈક વધુ મેળવ્યાનો સંતોષ પણ મળે🙂

    Like

  2. pragnaju says:

    “ખરેખર ગરીબી આપણા માટે સૌથી મોટો પડકાર છે. વિજ્ઞાન આપણા દેશમાં ગરીબી ઘટાડવામાં મદદ કરી રહ્યું છે. દાખલા તરીકે, ઈન્ફર્મેશન અને કમ્યુનિકેશન ટૅકનૉલૉજીએ આપણા ઘણા અતિ દૂરના વિસ્તારોને જોડી દીધા છે. સાથે રિમોટ સેન્સીંગ ટૅકનૉલૉજી પણ ખેડૂતોને અનેકરીતે મદદ કરી રહેલ છે” ડૉ. એ.પી.જે. અબ્દુલ કલામ સાહેબ

    Like

  3. $umit says:

    નમસ્તે જગદીશભાઇ
    ચાલો ત્યારે હવે નીકળી પડીએ આવતા બીજા અથવા ત્રીજા મહિનામાં આ જોબ છોડી હું મારા ધ્યેય તરફ પ્રયાણ કરવા માટે નિકળી રહ્યો છું મને વિશ્વાસ છે કે હું મારા ધ્યેય ને જરૂરીથી હાંસલ કરીશ કારણ કે તેમાં આપની જેવા અનુભવી લોકો મારી મદદે અવશ્ય ઉભા રહે છે. મારા પ્રશ્નોના નિરાકરણ માટે તમારી હું મદદ લઇશ. ખુદ ને મોટીવેટ કરવાની મારી ટેગ લાઇન છે:
    “An award goes to Best young entrepreneurs 2020 Mr. Sumit Patel”

    Like

  4. $umit Patel says:

    નમસ્તે જગદીશભાઇ

    ચાલો ત્યારે નીકળીએ ધ્યેયે હાંસલ કરવા, આવતા ૨૦૧૪ ના બીજા તથા ત્રીજા મહિનામાં હું મારી જોબ છોડી મારા ધ્યેય ને હાંસલ કરવા માટે પ્રથમ સ્ટેપ લેવા જઇ રહ્યો છું તેમાં આપ સહું નો સાથ અને સહકાર પણ મળી રહેશે. અને આ ધ્યેય ના આઠ પ્રકરણ બહુ જ સરસ રીતે આપે અમને પીરસ્યા તે બદલ આભાર અને ભવિષ્યમાં પણ મદદ કરતા રહેશો. અને તમે કહ્યુ તેમ પોતાને મોટીવેટ કરવા માટે મારી ટેગ લાઇન છે:
    “An award goes to best young entrepreneur 2018 Mr. $umit Patel”

    Like

  5. $umit Patel says:

    સોરી… મારા મનમાં હતુ તે જ વર્ષ ૨૦૧૮ લખ્યુ શા માટે મારે બ્લોગ પર કોમેંટમાં બે વર્ષ વધારવા જોઇએ.

    Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s