પહાડ જેવડો ઉંબરો –

પહાડ જેવડો ઉંબરો –

ઉંબરો પ્રત્યેક ઘરની એક મર્યાદા….

441_TDK_20_Sacred_Threshold_w2

…… અને ગુજરાતી લેક્સીકોનમાં તો ઉંબર પર કહેવતો અને રુઢિપ્રયોગોનો ખજાનો મુકી દીધો છે… જરા નજર નાખવી હોય તો જીવન જીવીએ પર ચક્કર મારી લેજો.

‘ઉંબર તો ડુંગર થયા, ને પાદર તો પરદેશ થયા’ આ તો બિચારા વૃધ્ધોની શારિરિક ક્ષમતાની મજાક છે. પણ મારે તો આજે વાત કરવી છે… માનવીએ મગજમાં બનાવેલા ઉંબરની, આ વિચાર આવ્યો સુરેશ ભાઈના એક મેઈલ પરથી, જેમાં દિવ્યજીવન અને ઓપીનીયનમાંના લેખ મંગલ ધ્વનિ ની વાત લખી હતી.

આપણે અગાઊ ‘બદલાવ’  (Change)નો મોટો દુશ્મન ‘સ્વ’ (Self)  માં માન્યતાઓ અને પુર્વગ્રહની વાતો કરી હતી. એ જ વાત આ મગજના ઉંબરને લાગુ પડે છે. આપણે જાતે જ માન્યતાઓ અને પુર્વગ્રહોનો ઉંબર બનાવી લઈએ છીએ. કોઈ પણ વિચાર આ ‘ઉંબર’ અંદર રહીને કરીએ છીએ. એ ઓળંગવાની હામ નથી અથવા તો કહોને કે ઇચ્છા નથી.

શ્રી સુરેશભાઈએ બની આઝાદ ના એક ચેપ્ટર ‘દિવ્ય અને સામ્પ્રત જીવન’ માં લખ્યું છે …

“હજારો પર્વતોથી ઘેરાયેલો એ પ્રદેશ છે. એ પર્વતો ચઢ્યા વગર ત્યાં પહોંચી શકાતું નથી. પણ ત્યાંની વાત જ કાંઈ ઓર છે. ત્યાં અત્ર, તત્ર, સર્વત્ર  કેવળ આનંદ, શાંતિ અને સંતોષ પથરાયેલાં પડ્યાં છે. ત્યાં કોઈ કુરૂપતા, કુટિલતા, ક્રૂરતા, કુવિચાર – કશુંયે કુત્સિત ક્ષણ માત્ર પણ ટકી શકે તેમ નથી. એ સ્વર્ગ જેવો પ્રદેશ છે – જાણે કે, ઈડનનો બગીચો. પણ  ત્યાં કોઈ રહેતું જ નથી!”

દિવ્યજીવનનો અનુભવ કરવા ‘ડુંગર’ ચડવો પડે. પણ મગજમાં બંધાયેલો માન્યતાઓ અને પુર્વગ્રહોનો ઉંબરો ‘પહાડ’ જેટલો ઉંચો છે, જે ચડવાની મનુષ્યની ઇચ્છા નથી. આથી દિવ્ય જીવન જેવું કંઈ હોય એ માનવા પણ તૈયાર ન થાય. હમણાં એક મિત્રે પોતાના મૃત્યુ બાદ ‘દેહદાન’ કરવાની ઇચ્છા જાહેર કરી, ખુબ ગમ્યું, કદાચ બ્લોગ જગતનો આ પ્રથમ પ્રયોગ હશે. આ ઇચ્છામં કેટલીક બાબતો પ્રસ્તુત લેખ માટે યાદ આવી, આ પોસ્ટમાં લખેલ છે –  “મારા મરણની ઘડીએ મોંમાં ગંગાજળ, તુલસીપત્ર, સુખડ–સુવર્ણ મુકવાની કે એવી કોઈ ક્રીયા કરવી નહીં કે મારા કાનમાં શ્લોક કે કોઈ ધાર્મીક પઠન કરવું નહીં કે પ્રાણપોક મુકવી નહીં.” આ બધી પ્રક્રીયામાં કેટલીક પ્રક્રીયા પાછળના કારણો જાણવા જેવા છે – ગંગાજળ મુકવું, વ્યક્તિ ખરેખર મૃત્યુ પામી છે એ જાણવાનો દેશી નુશ્ખો છે, માનવી મૃત્યુ પામે પછી કોઈ વસ્તુ ગળામાંથી નીચે ઉતરે નહી. આમ ડોક્ટરની ગેરહાજરીમાં સામાન્ય લોકો આ રીતે ગંગાજળ (ધર્મને બાજુમાં મુકી, સાદું પાણી પણ મુકી શકાય) મુકી ચોક્કસ કરતા કે વ્યક્તિ ખરેખર મૃત્યુ પામી છે. એ જ રીતે મૃત્યુ પામેલાના કાનમાં મંત્ર/તેનુ નામ બોલવામાં આવે, તે એટલા માટે કે વ્યક્તિ દેખિતી રીતે શારિરીક મૃત્યુ પામે ત્યારે તેનું મગજ હજુ કામ કરતું હોય, જો કાનમાં કોઈક ઉચ્ચારણ થાય તો કદાચ તે હજુ પુરેપુરો શારિરીક મૃત્યુ પામ્યો ન હોય તો પરત જીવીત થાય. તમે પણ કોઈને ગાઢ નિદ્રામાંથી જગાડવા બુમ મારો છો, ધ્યાનમાં ઉંડા ઉતરી ગયેલા – ટ્રાન્સ અવસ્થામાં ગયેલ વ્યક્તિને જગાડવા પણ તેના કાનમાં ઓંમ કે મંત્રોચાર કરવામાં આવે છે. આવી જ આ ક્રિયા છે.  મારો જાત અનુભવ છે. મારા પિતાના મૃત્યુ બાદ તેમના હૃદયે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું, પણ મગજનો ભાગ ગરમ હતો અને એ લગભગ એકાદ કલાક સુધી ગરમ રહ્યો. અમારા ફેમીલી ડોક્ટર યોગ પણ જાણતા હતા, તેઓએ કહ્યું માનવીના મૃત્યુ પછી લગભગ દોઢ કલાક સુધી મગજમાં ‘જીવ’ રહે છે. આવી સાદી પણ જરુરી ક્રિયાઓને ધાર્મિક ગણી રેશનાલીસ્ટ મિત્રો પોતાની માન્યતાને કે પુર્વગ્રહોને કારણે બીનજરુરી કે અવૈજ્ઞાનિક ગણે છે. કદાચ વિજ્ઞાનના જમાનામાં બીનજરુરી હોય શકે, પણ ખોટી તો ન કહી શકાય, જુના જમાનામાં જરુરી હતી.

સવાલ ફક્ત માન્યતાઓ, પુર્વગ્રહોનો ઉંબર ઓળંગવાની જરુર છે.

પણ એ તો આપણે ‘પહાડ’ જેવડો બનાવ્યો છે.

કેમ ઓળંગાશે ?

8 comments on “પહાડ જેવડો ઉંબરો –

  1. સવાલ ફક્ત માન્યતાઓ, પુર્વગ્રહોનો ઉંબર ઓળંગવાની જરુર છે.

    પણ એ તો આપણે ‘પહાડ’ જેવડો બનાવ્યો છે.

    ડો .જગદીશભાઈ , આશા રાખીએ એ પહાડ પણ ઓળંગાશે . માણસે ઉપગ્રહને જીત્યા પણ

    પૂર્વગ્રહને જીતી નથી શકતો

    Like

    • jagdish48 says:

      વિનોદભાઈ,
      આશા અમર છે પણ શું થાય ? માણસ અમર નથી ને !
      છતાંય સારું વિચારીએ !

      Like

  2. razia says:

    પણ એ તો આપણે ‘પહાડ’ જેવડો બનાવ્યો છે.

    કેમ ઓળંગાશે ? સવાલ ખુબ જ અગત્ય નો છે. મંથન જરુરી છે.

    Like

    • jagdish48 says:

      બહેનો આ કામ સરસ કરી શકે કારણ કે છાસમાંથી માખણ કાઢવાનું કામ કરે છે ને …🙂

      Like

  3. હજારો પર્વતોથી ઘેરાયેલો એ પ્રદેશ છે. એ પર્વતો ચઢ્યા વગર ત્યાં પહોંચી શકાતું નથી.
    ———–
    આ તો એક વાર્તાકલાની ટેક્નિક મુજબ રૂપક હતું. એ પહાડ એતલે તમે કહેલી વાત જ – માન્યતાઓ અને પૂર્વગ્રહોને – ‘ફિક્સ્ડ વે ઓફ બિઈન્ગ’ ને તિલાંજલિ.

    Like

  4. નમસ્કાર!
    આપનો બ્લોગ ”સબંધોના સથવારે” વાંચ્યો અને આપે જે રચના અને કૃતિઓ આપના બ્લોગ ઉપર મૂકેલ છે તે ખૂબ જ ઉપયોગી અને સુંદર છે.
    આશા છે આપનો બ્લોગ દિનપ્રતિદિન સફળતાના ઉન્નત શિખરો પ્રાપ્ત કરે તેવી શુભકામનાઓ.
    આપ આપના બ્લોગ થકી ગુજરાતી ભાષાનો જે પ્રસાર – પ્રચાર કરી રહ્યા છો તે સંદર્ભે ગુજરાતીલેક્સિકોન ટીમ વતી અમો આપ સમક્ષ એક રજૂઆત કરવાની મહેચ્છા દાખવીએ છીએ.
    ગુજરાતીલેક્સિકોન એ સતત છ વર્ષથી ભાષાના પ્રચાર -પ્રસાર માટે કાર્ય કરે છે. ગુજરાતીલેક્સિકોનની વેબસાઇટ ઉપર 45 લાખથી પણ વધુ શબ્દો અને અંગ્રેજી – ગુજરાતી શબ્દકોશ, ગુજરાતી – અંગ્રેજી શબ્દકોશ, ગુજરાતી – ગુજરાતી શબ્દકોશ જેમાં સાર્થ-બૃહદ અને ભગવદ્ગોમંડલોન સમાવેશ થાય છે, હિન્દી – ગુજરાતી શબ્દકોશ, વિરુદ્ધાથી શબ્દો, કહેવતો, રૂઢિપ્રયોગ, પર્યાયવાચી શબ્દો, શબ્દ સમૂહ માટે એક શબ્દ, વિવિધ રમતો, ગુજરાતી જોડણી ચકાસક (સ્પેલચેકર) વગેરે જેવા વિવિધ વિભાગો આવેલા છે.
    આ ઉપરાંત, આ સમગ્ર સ્રોત વિના મૂલ્યે ડાઉનલોડ કરવાની સુવિધા પણ આપવામાં આવી છે.
    માતૃભાષાના સંવર્ધન અને પ્રચારના અમારા આ પ્રયાસમાં આપ પણ સહભાગી થાવ એવી અમારી ઇચ્છા છે. આ સંદર્ભે આપે ફકત આપના બ્લોગ ઉપર યથાયોગ્ય સ્થાને ગુજરાતીલેક્સિકોન (http://www.gujaratilexicon.com) અને ભગવદ્ગોમંડલ (http://www.bhagwadgomandal.com)વેબસાઇટની લિંક મૂકવાની છે. જેથી વિશ્વભરમાં સ્થાયી થયેલ કોઈ પણ વ્યક્તિ એ લિંક ઉપર ક્લિક કરી પોતાની માતૃભાષા સાથેનો સંબંધ જાળવી રાખી શકે. અમને આશા છે આપ આ કાર્યમાં અમારી સાથે જોડાશો. તો ચાલો સાથે મળી આપણી ગરવી ગુજરાતી ભાષાના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે એક સહિયારો પ્રયાસ કરીએ. આપને આ સંદર્ભમાં કોઈ પણ પ્રશ્ન કે મૂંઝવણ હોય તો વિના વિલંબ આપ અમને ઈમેલ કરી શકો છો અથવા ફોન ઉપર પણ સંપર્ક કરી શકો છો. અમારો ફોન નંબર આ મુજબ છે – ૦૭૯ – ૪૦૦ ૪૯ ૩૨૫

    Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s