ટાઈમ આઉટ ….

Riya ! Don’t do that, otherwise there will be timeout, No….No… OK ! Five.. Four… Three… Two… One …. OK ! Now go to bathroom, lock-up yourself for five minutes…..

‘પનિસમેન્ટ’

mother-child-discipline-small

નાના બાળકને વધુ પડતા મસ્તિ-મજાક માટેની પનીસમેન્ટ.

અમે નાના હતા ત્યારે અમને પણ પનીસમેન્ટ મળતી.

‘લેશન (હોમવર્ક) નથી કર્યું ? ચાલ અંગુઠા પકડ.’

વાંકા વળીને પગના અંગુઠા પકડવાના અને પીઠ પર શિક્ષક ફુટપટ્ટી મુકે. જો ફુટપટ્ટી પડી જાય સજા લંબાય જાય અને વાંસામાં એક ચમચમાતી પડે એ વધારામાં.

‘ચાલ, કાન પકડ અને દશ ઉઠબેઠ કર.’

રીસેસમાં પકડાપકડી રમીને થાકી ગયા હોઈએ તો પણ દસ ઉઠબેઠ કરવી પડે.

‘ચાલ, મુર્ગો બન’

ગોઠણ નીચેથી હાથ કાઢીને કાન પકડી ઉભડક બેસવું પડે. બેલેન્સ જળવાય નહીં, તકલીફ પડે, પણ શું થાય ?

‘ચાલ, ગ્રાઊન્ડને બે ચક્કર માર.’

ટાંટીયાની કઢી થઈ જાય પણ એકાદ કિલોમીટર દોડવાનું તો ફરજીયાત.

મારી દોહિત્રીની સજા સાથે હું મારી બાળપણની સજાઓને સરખાવતો હતો.

રિયા, પાંચ મીનીટ માટે બાથરુમમાં પુરાઈને શું કરતી હશે ? મસ્તિનું કોઈ સાધન તો નથી. ટોઈલેટ સીટ પર બેસી મમ્મી કે પપ્પાને મનમાંને મનમાં કોષતિ હશે ને ? મનમાં માબાપ પ્રત્યેની કડવાશ ઘુંટતી હશે ને ?

જ્યારે મને અંગુઠા પકડીને, પીઠ પર મુકેલી ફુટપટ્ટી પડી ન જાય એનું ધ્યાન રાખવા સિવાય મગજમાં બીજું કંઈ આવતું જ નહીં. દોડી દોડીને થાકી ગયા હોઈએ પણ ધ્યાન તો દોડવામાં જ રહે, ઘેર પહોંચતા સુધીમાં તો એવી કકડીને ભુખ લાગી હોય કે રોટલી-રોટલો જે હાથ આવે તે પેટમાં. ભાવવા નહી ભાવવાની કોઈ ઝીકઝીક નહીં. મુરગો બનીએ ત્યારે પણ ગબડી ન પડી તેનું ધ્યાન રાખવાનું. ટુંકમાં સજા દરમ્યાન મન, સજા સિવાય બીજું કંઈ વિચારી શકે જ નહીં. શિક્ષક તરફ કોઈ ભાવ-અભાવનો પ્રશ્ન જ ઉભો ન થાય. કોઈ કડવાશ જ ન આવે.

punishment

નાના બાળકોને પનીસમેન્ટ આપવી જોઈએ ?

સવાલ મહત્વનો છે. બાળપણ મસ્તિ-મજાક માટેનું છે અને એ મજાક-મસ્તિ દ્વારા બાળકની ક્રીએટીવીટી ખીલે છે. તેને બ્રેક કરવી એ બાળકના વિકાસમાં અવરોધરુપ છે. છતાંય ક્યારેક બાળકના ભલા માટે પનીસમેન્ટ કરવી જરુરી પણ છે. ક્યારેક તો એવું પણ બને કે માતા કે પિતા પોતાનું ટેન્સન દુર કરવા બાળક સાથે મસ્તિ-મજાક કરે, પછી પોતે જરા ફ્રેશ થઈ જાય ત્યારે પોતાની જાતને બ્રેક મારી બાળકની મસ્તિમાં બ્રેક મારવાનો પ્રયત્ન કરે. એ ક્યાંથી શક્ય બને ? તમે કદાચ, તમારી જવાબદારીઓ યાદ કરી બ્રેક મારી શકો પણ બાળકને મસ્તિનો જે નશો ચડ્યો હોય તે તુરતમાં કેમ ઉતરે ? તમે ફ્રેશ થવા, બાળકના મનગમતા વિષયમાં એની સાથે મળીને કામ કરો ને ! તમને અને બાળકને બંનેને ફાયદો થશે.

એક બીજો મુદ્દો પણ ધ્યાનમાં રાખવો જોઈએ, બાળકને સજા આપતા પહેલાં એ વિચારવું જરુરી છે કે તમે જેટલું અને જે વિચારી શકો છો એટલું બાળક વિચારી શકે ?

અગાઊ કરતાં આજે બાળકો, ખાનપાન, વાતાવરણ અને ટેકનોલોજીને કારણે વધારે ચંચળ બન્યા છે. એમની ચંચળતાને ટેકનોલોજીના સહારે ક્રીએટીવીટી તરફ પ્રેરીત કરવી જોઈએ.

એક વિચાર એવો પણ આવે છે કે બાળકને પનીસમેન્ટમાં એના રસના વિષયમાં પરાણે કામ કરવાનું સોંપવું જોઈએ. ઉદાહરણ રુપે ધારો કે બાળકને ડ્રોઈંગનો શોખ છે તો પનિસમેન્ટમાં તેને ડ્રોઈંગ કરવા બેસાડી દેવું જોઈએ. બે ફાયદા થાય એક મસ્તિમાંથી તેનું ધ્યાન હટે અને તેના રસના વિષયમાં તેની ક્રીએટીવીટી ખીલે. (આ તો મારો તુક્કો છે, કોઈ યુવાન દંપતિ આ પ્રયોગ કરી, પરિણામ જણાવે તો થાય)

બીજા તુક્કા પણ લગાવી શકાય, પણ એ તો યુવાન દંપતિઓ શેર કરે તો થાય, પણ એક વાત તો ચોક્ક્સ છે બાળકને સજા કરો પણ સજા દરમ્યાન તેના મનમાં તમારા વિશે કડવાશ ન ભરાય તે જો..જો !

ફોટોગ્રાફસ નીચેની લિન્કસ પરથી ઋણ સ્વીકારસહ લીધેલ છે.

http://naturalchildhood.blogspot.in/2012/03/cognitive-dissonance-and-movement-to.html

http://pakmed.net/college/forum/?p=32674

આ વેબ સાઈટના રિપોર્ટ પ્રમાણે શારિરિક શિક્ષા બાળકોમાં ગુસ્સાની લાગણી વધારે છે, એ બની શકે, પણ અમારા શિક્ષક પનીસમેન્ટ સિવાયના સમય એવું વહાલ વરસાવતા કે ગુસ્સો ઓગળી જતો અને શિક્ષા સ્વીકાર્ય બની જતી. બાળક માટે તો એક આંખમાંથી આગ અને બીજી આંખમાંથી કરુણા વહેવી જોઈએ.

Toddler in school uniform cleaning floor

http://www.therealsupermumblog.com/2011/08/punishing-child-whats/

એક બ્લોગરના જ વિચાર છે, એ પણ વાંચો !

2 comments on “ટાઈમ આઉટ ….

  1. જેમ પ્રત્યેક સાસુએ વહુ સાથે ની વર્તણુંકમાં યાદ રાખવું જોઈએ કે
    સાંસ ભી કભી બહુ થી
    તો તેનો વ્યવહાર સુધરી શકે.

    દરેક મા-બાપ યાદ રાખે કે તેઓ પણ ક્યારેક બાળક હતા અને ત્યારે તેમને કેવા કેવા તોફાન કરવા ગમતા હતા તો શીક્ષા કરતાં પહેલાં જરુર સમજદારી કેળવશે.

    દરેક શીક્ષક પણ યાદ રાખે કે તેઓ પણ ક્યારેક વિદ્યાર્થી હતા તો વિદ્યાર્થીઓને શીક્ષા કરતા પહેલા જરુર સમજદારી દાખવી શકે.

    દરેક સંતાન તેમના વૃદ્ધ માતા-પિતા કે વડીલો સાથે વ્યવહાર કરતી વખતે યાદ રાખે કે

    પીપળ પાન ખરંતા હસતી કુંપળીયા
    મુજ વીતી તુજ વીતશે ધીરી બાપુડીયા

    તેમને ય એક દિવસ વૃદ્ધાવસ્થા આવશે તો વડીલો સાથે યોગ્ય વર્તણુંક કરશે.

    આપણે ત્યાં તો ઘણી કહેવતો છે કે:

    સોટી વાગે ચમ ચમ અને વિદ્યા આવે રમઝમ

    પણ ઘણી વખત વિદ્યા આવવાને બદલે વિદ્યાર્થી જ ચાલ્યો જાય તેમ પણ બને.

    એમ તો એવી યે કહેવત છે કે:

    માસ્તર મારેય નહીં અને ભણાવે ય નહી.

    તેવા માસ્તરેય બહુ આદર્શ માસ્તર ન ગણાય.

    બાકી તો આધુનીક સાયકોલોજી એટલે નવી બોટલમાં જુનો દારુ. રુપાળા નામ હેઠળ બધી ઈ ની ઈ વાતુ.

    Like

    • jagdish48 says:

      અતુલભાઈ,
      સાચી વાત છે.
      સાયકોલોજીના સ્થાને ‘કહેવતલોજી’ ભણાવાય તોય સમાજ સુધરે.
      પણ હવે ‘વિદ્યા આવવાને બદલે વિદ્યાર્થી જ ચાલ્યો જાય ‘ ને બદલે ‘વિદ્યાર્થી જ ‘વિદ્યા’ને શોધવા ચાલ્યો જાય છે’ (સોળ વર્ષનું વાંચ્યું નહી ?)
      જ્ઞાન શાશ્વત છે, પ્રત્યેક વ્યક્તિ પોતાની રીતે રજુ કરે છે.
      આભાર.

      Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s