Brain કે Mind ?

‘યુનીવર્સલ બ્રેઈન’ પરની પોસ્ટ લખ્યા પછી ઘણો કન્ફુઝન્માં રહ્યો, કારણ કે મગજમાં જે વિચારો હતા તેના કોઈ આધાર મળતા ન હતા. પણ પછી કોઇક ધક્કો લાગ્યો અને સર્ચ એન્જીન ટર્મ ખોટી હતી એ જાણ્યુ. જો કે ઘણા વખત પહેલાં પણ મેનેજમેન્ટ સ્ટડીમાં એક મિત્રનો સવાલ હતો કે તમે ‘બ્રેઈન’ ની વાત કરો છો કે ‘માઈન્ડ’ ની ? એ વખતે મારી રીતે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ‘બ્રેઈન’ એટલે ખોપડીમાં શરીરના એક ભાગરુપે આવેલું અવયવ – હાર્ડવેર અને ‘માઈન્ડ’ એટલે એ હાર્ડવેર માટેનું સોફ્ટવેર. આમ હવે ખરેખર તો ‘યુનીવર્સલ બ્રેઈન’ ની પોસ્ટનું ટાઈટલ ‘યુનીવર્સલ માઈન્ડ’ કરવું જોઈએ.

અને પછી તો ગુગલ મહારાજે ‘Universal Mind’ અને ‘Universal Consciousness’ પર એટલો ખજાનો ખોલી આપ્યો કે ‘મગજમારી’ વધી ગઈ. કંઈ નહી તમે પણ થોડું માથુ ખાઓને ! (તમારુ હોં ! 🙂 )

http://en.wikipedia.org/wiki/Universal_mind

“It’s also the human nature. It’s believed that one has access to all knowledge, known and unknown. Through the Universal Mind, people have access to an infinite power; one then is able to tap into the limitless creativity of the One. All these attributes are present within one at all times in their potential form.

http://www.mind-your-reality.com/universal_mind.html

‘You are one with universal mind’ by Tania Kotsos

“Your mind is part of the one Universal Mind.”

આમ આપણે ખાલી ઇન્ટરનેટના બ્લોગજગત જ નથી જોડાયેલા, ડાયરેક્ટ ડાયલીંગ છે.

રીંગ કરજો ને ! 🙂  ( આ ટેલીપથીની વાત તો નથી ને ?)

http://noetic.org/blog/is-there-evidence-for-universal-consciousness/

‘Is there Evidence for Universal Consciousness?’ by Cassandra Vieten

“The psychologist Carl Jung postulated the existence of a “collective unconscious,” a concept that attempted to explain these and other subjective experiences, such as presentiment and synchronicity (for example, suddenly thinking of a long-lost friend and then the phone rings, with the friend on the other end of the line) or the existence of remarkably similar symbolism in ancient, isolated, or primitive cultures that had no prior contact with one another or the rest of the world.” (આમાં તો ટેલીપથીની જ વાત લાગે છે.)

હજી ભેજાફોડી ચાલુ જ છે. પાછો આવીશ ને, માથુ દુખાડવા ! 😉

7 comments on “Brain કે Mind ?

  1. મગજ સંગ્રહ કરવા, ડૅટાનું પૃથાક્કરણ કરવા અને એના પ્રમાણે આપણું માર્ગદર્શન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ સાચા પ્લાનિંગમાં ભૂતકાળની અને વર્તમાનની સ્મૃતિઓ અને આકાંક્ષાઓ પણ સારો નરસો ભાગ ભજવે છે, આ ક્ષમતાનું નામ ‘મન’ છે. મન મગજની અંદર એની એક શક્તિ તરીકે સ્થિત છે.આમ મન પણ મગજના વિકાસ સાથે હોમો સેલ તે સિવાય મન ક્યાં રહે છે તે કહેવું પડશે. આથી મગજના હાર્ડવેરની અંદર કોઈ અલગ સોફ્ટવેર ગોઠવાયેલું હોય એમ મને નથી લાગતું, મન મગજની એક ક્રિયાનો સંપુટ છે. મનને મગજથી અલગ માનશું તો મગજ વિશેનું આપણું આજ સુધીનું પૃથક્કરણ ખોટું પડશે.

    આ લિંક જોવા વિનંતિ છે. નિયેન્ડરથલના મગજના મર્યાદિત વિકાસ વિશે એમં નવાં સંશોધનની માહિતી આપેલી છે. મગજનો વિકાસ હોમોસેપિયનમાં થયો. ત્યાં સુધી મન નહોતું.

    Like

    • jagdish48 says:

      દિપકભાઈ,
      મને લાગે છે કે બ્રેઈન/મગજ અને માઈન્ડ/મન વચ્ચેનો ભેદ બરાબર સમજાવી શક્યો નથી. ગુજરાતી શબ્દો – મગજ અને મન વિષેનો ભેદ મને ચોક્ક્સ નથી. પણ બ્રેઈન એ શારિરિક કોષોનો બનેલો એક અવયવ છે. જ્યારે માઈન્ડ આ કોષોના વિવિધ રસાયણો વચ્ચે પ્રક્રીયા થઈ, નવા બનેલા પદાર્થો છે. જેમકે આપણા સેન્સરી ઓર્ગન તરફથી મળેલો સંદેશો ન્યુરોટ્રાન્સમીટર (વીજપ્રવાહ સાથે સરખાવી શકાય) દ્વારા મગજના સ્થાયી કોષોને મળે છે. આ પ્રવાહને કારણે સ્થાયી કોષોમાં રહેલા રસાયણો પ્રક્રીયા કરી નવું રસાયણ બનાવે અને તે સ્ટોર થાય, (દાત. સ્મૃતિ આ પ્રકારે સ્ટોર થાય). ફરી નવા પ્રકારના ન્યુરોટ્રાન્સમીટર મળતા રીવર્સ રાસાયણીક પ્રક્રીયા અને ભુતકાળની સ્મૃતિ કે સેન્સ ફરીથી રીવાઈવ થાય. આમ બ્રેઈનના કોષો કાયમી છે જ્યારે માઈન્ડનો રાસાયણીક પદાર્થ બદલાતો રહે છે.
      http://en.wikipedia.org/wiki/Human_brain
      http://en.wikipedia.org/wiki/Mind
      હવે જે યુનીવર્સલ કોન્સીયસની વાત છે તેમાં દરેકે દરેક પદાર્થને પોતાનો ‘ઓરા’ (ગુજરાતીમાં કદાચ ‘આભા’) હોય છે (‘ઓરા’ એક એવું ઇલક્ટ્રોમેગ્નેટીક ફીલ્ડ છે જે વિશિષ્ટ કેમેરા દ્વારા જોઈ શકાય છે. (કીરીલીયન ફોટોગ્રાફી)) જગતના પ્રત્યેક અણુઓને ‘ઓરા’ છે અને એ સૌ નજીક નજીક હોવાના કારણે એક બીજામાં મર્જ થાય છે અને વૈશ્વિક ઓરા બને છે. જે યુનિવર્સલ કોન્સીયસ કહી શકાય. ઓરાના વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓ ઉપલબ્ધ છે.
      બ્રેઈનની રચના પર માઈન્ડનો આધાર છે આથી પ્રાણીઓમાં મનુષ્ય જેટલું સક્ષમ ‘મન’ હોવાની શક્યતા નથી.
      આપની કોમેન્ટમાં લીન્ક લખાયી નથી તો ફરી મોકલવા વિનંતિ.

      Like

  2. ‘બ્રેઈન’ એટલે ખોપડીમાં શરીરના એક ભાગરુપે આવેલું અવયવ – હાર્ડવેર અને ‘માઈન્ડ’ એટલે એ હાર્ડવેર માટેનું સોફ્ટવેર.

    વાહ , તમારી આ સરસ વ્યાખ્યા શીરાની જેમ ગળે યાને કે મગજમાં ઉતરી ગઈ !

    Like

  3. સૉરી, પેસ્ટ કરતાં ભૂલી ગયો હતો. The Hindu અખબારના આજના સમાચાર છે.
    http://www.thehindu.com/news/international/of-neanderthals-and-cognitive-skills/article4505932.e

    Like

    • jagdish48 says:

      આભાર, દિપકભાઈ,
      લીન્ક વાંચી ગયો. વધારે વિગતથી વિકી પર આપેલું છે અને એ વિગતમાં કેટલાક રેફરન્સ ૨૦૧૨ માં થયેલા સંશોધનોના પણ છે.) http://en.wikipedia.org/wiki/Neanderthal_behavior )
      બીજુ વૈજ્ઞાનિકોએ ખોપડીની સાઈઝ પરથી અંદર રહેલા બ્રેઈનની સાઈઝની કલ્પના કરે છે. એમાં બે તર્ક લાગી શકે – – બ્રેઈન સેરીબ્રલ ફ્લુડમાં (ખોપડીમાં બ્રેઈન જે પ્રવાહીમાં તરતુ રહે છે તે) તરતુ રહેલું છે. હવે નીનડર્થલના જમાનામાં ભાગાદોડી અને મારપીટ વધારે હતી આથી બ્રેઈનના રક્ષણ માટે વધારે પ્રવાહીની જરુર હોય શકે અને તેથી ખોપડી મોટી હોય શકે, મગજ એ જ સાઈઝનું હોય એ જરુરી નથી.
      – આજના જમાનાનો દાખલો લઈએ તો થોડા વર્ષો પહેલા કોમ્પ્યુટરની મેમરી (રેમ) માટે મોટા ઓરડાઓની જરુર રહેતી હતી અને માઈક્રોચીપ આવી ગઈ છે.
      આમ બ્રેઈનની ‘ફીઝીકલ’ સાઈઝ સાથે વ્યક્તિની મનની શક્તિની સરખામણીને વળગી રહેવું યોગ્ય નથી લાગતું.
      (નાના બાળકોના મનની શક્તિના દાખલાઓ આપણે વાંચીએ જ છીએ.)
      હું જ સાચો એવો ભાવ નથી પણ મટીરીયાલીસ્ટીક વિજ્ઞાન ભારતની આધ્યાત્મની દુનિયાના તારણોને અવગણે છે એ યોગ્ય નથી (કારણ કે તેની સ્ત્યતાને પ્રમાણીત કરી શકાય એટલા પાવરફુલ યંત્રો આધુનિક વિજ્ઞાન પાસે નથી.)
      ઋષિમુનિઓના આશ્રમમાં હિંસક પ્રાણીઓ અહિંસક બની જતા કારણકે એ લોકોની ‘ઓરા બોડી’ નો વિસ્તાર વધારે હતો. (આજે આપણી ઓરા બે-ત્રણ સે.મી. થી વધારે નથી.) આ અંગેની થોડી ચર્ચા –
      https://bestbonding.wordpress.com/2012/06/04/%E0%AA%B0%E0%AB%87%E0%AA%95%E0%AB%80-%E0%AA%8F%E0%AA%95-%E0%AA%B5%E0%AB%88%E0%AA%9C%E0%AB%8D%E0%AA%9E%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%80%E0%AA%95-%E0%AA%B8%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AA%B5/ કરી છે.

      Like

  4. $umit Patel says:

    નમસ્તે જગદિશભાઇ

    આપના ત્રણેય બ્લોગ વાંચી ગયો અને તેની કોમેંટ અને તેની લીંક નો પણ અભ્યાસ કર્યો તે એવું તારણ નીકળે કે મન અને મગજ વચ્ચે ભેદ સમજવા જવી તો વધારે ગુંચવણ ઉભી થાય છે. કારણ કે મન ઉપર હજુ સુધી કોઇ પરફેક્ટ તારણો કે સંશોધન પુરતા નથી. જેથી તેને સમજી શકાય. પણ મનની શક્તિથી ધણું બધુ કરી શકાય છે એ વાત ૧૦૦% સાચી છે. કારણ કે આપણા રૂષી મુનીઓ આ મનની શક્તિના આધારે ધારે તે કરી શકવા સમર્થ હતા. હમણા જ કુંભ મેળો ગયો તો તેમાં પણ ધણા એવા સાધુ સંતો હતા કે જે જેમણે પોતાના મન પર કાબુ રાખી શરીરને પીડા દાયક હોવા છતા પણ કરી બતાવ્યુ. જેમે કે કુંભ મેળાનો રીવ્યુ નેશનલ જીઓગ્રાફી ઉપર આવેલ તો તેમાં એક સાધુ મહારાજ છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી એક પગે ઉભા છે અને બીજા એક સાધુ મહારાજ છેલ્લા ૪૦ વર્ષ થી એક હાથ ઉચો રાખી ફરે છે જે હાથ પણ ધણૉ ક્ષીણ બની ગયો હતો. આ બધુ જ આપણા મન પર આધાર છે કે આપણે શું કરી શકીશુ બાકી મન ઉપર જેટલુ લખાય કે જેટલુ સંશોધન થાય તે ઓછું જ રહેવાનું કારણ મારી દ્રષ્ટીએ મન અને ઇશ્વર એક દ્રષ્ટી સમાન લાગે છે. જેના રહસ્યો ઉકેલવા બહુ અધરા પડી જાય તેવા લાગી રહ્યા છે. તો આપનું કહેવુ છે…..

    Like

  5. jagdish48 says:

    મન/માઈન્ડ વાતો એવી છે કે જેની અનુભુતિ થઈ શકે, ચર્ચા નહીં.
    બીજુ તમે જે કિસ્સાઓના વર્ણન કરેલા છે તે હઠ્ઠયોગના કિસ્સા છે. તમે પણ કરી શકો ફક્ત અભ્યાસની અને માનસિક મજબુતિ જોઈએ.

    Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s