ટ્રિગર –

વર્તમાન પત્રોમાં જ્યારે માનવીની હેવાનીયતના સમાચાર, આપઘાતના કિસ્સા, બળી મરવાના સમાચાર, કોઈ પર અચાનક હુમલો કરવાની વાત, ચીલઝડપની વાત વાંચું ત્યારે મન વિચારે ચડે કે આ પ્રકારની ‘અંતિમતા’ કે પ્રસંગો  પાછળ જે તે ક્ષણ જ જવાબદાર હશે ? કંઈક નજરે પડ્યું અને તુરત રીએક્શન આવતું હશે ? બળાત્કારના કીસ્સા શું અસહાય કે ઉત્તેજક વસ્ત્રોવાળી સ્ત્રી નજરે પડે કે તુરત બનતા હશે ? ચીલઝડપ શું દાગીના કે પૈસા નજરે પડ્યા અને તુરત ઝડપવાની પ્રક્રીયા થતી હશે ? ખુનામરકી શું અચાનક જ થતી હશે ? સ્ત્રીઓ શું ગેસ કે કેરોસીનની બોટલ જુએ અને સળગી મરવાનો પ્રયત્ન કરે ? કોઈ બાળકને તેના મા-બાપ ખીજાય અને તુરત ભાગી જાય ? અહીં ‘ભાગકર શાદી કરલી’ ની સેળભેળ કરતા નહીં. જે વાત ચાલે છે તે ‘અચાનક’ બનતા કિસ્સાઓની છે. જે ‘પ્લાન’ થયેલા છે તેવા કરતુતોની વાત નથી. ઘણી વખત આવા ‘પ્લાન’ મનમાં ‘અજાણતા’ (અન્કોન્સીયસલી) પણ તૈયાર થતા હોય છે. બાળકો કંઈક મેળવવા આવા પ્લાન કરતા હોય છે. યુવાન કે આધેડ વયે પણ ‘નાટક’ કરવામાં આવે છે. કેટલાય દંગાફસાદ ‘વેલ પ્લાન્ડ’ હોય છે. જ્યારે કેટલાક સ્વયંભૂ હોય છે. રોડ એક્સીડન્ટ થાય અને વાહનચાલકની ભુલ હોય તો ટોળું ભેગું થઈ ત્યાંને ત્યાં જ ‘ન્યાય’ કરી નાખે છે. વાત આવા ‘અચાનક’ બનતા કિસ્સાઓની છે.

તમે ઝીણું કાંતો તો તથ્યો કંઈક નવા જ બહાર આવશે.

તાજેતરમાં અમેરીકામાં ન્યુટનની હાઈસ્કુલમાં એક યુવાને ૨૦ નિર્દોષ બાળકોને મારી નાખ્યા. એ અંગે examiner.com પરના લેખમાં હત્યારાની પ્રોફાઈલ તપાસતા જણાવે છે – “If there is one recurring theme in Adam Lanza’s life, it is that of pain.”

આદમના સ્કુલ એડવાઈઝર તેના વિષે માહિતિ આપતા જણાવે છે કે “awkward loner who had trouble feeling pain.” તેને તેની મા સાથે પણ સારા સંબંધો ન હતા, મિત્રો અને શિક્ષકો સાથે પણ એવું જ હતું. સ્કુલના બાળકો પાસે જે હતુ તે આદમ લાંઝા પાસે ન હતુ – બાળકો પ્રેમ, સંભાળ, હસીખુશી અને એકબીજા સાથે હળીમળી રહેવાનું સુખ ભોગવતા હતા જ્યારે આદમ પાસે આમાનું કશુ હતુ નહી, નાનપણથી ‘દુઃખ’ ભોગવવાનું આવ્યું હતું.

psychological-abuse

આખા લેખનો સાર એક શબ્દમાં નીકળે – દુઃખ. અભાવમાં જીવવાથી, સતત તકલીફો ભોગવવાથી ‘દુઃખ’ ભેગુ થતુ જાય અને કોઈક સમય દબાયેલી સ્પ્રીંગની જેમ ઉછળીને બહાર નીકળે. પીસ્તોલનું ‘ટ્રિગર’ દબાય ને ગોળી છુટે. સાસુ-સસરા કે પતિનું એક વાક્ય સંભળાય અને ગૃહિણી આપઘાત કરવાનો પ્રયત્ન કરે. નરસિંહની ભાભી મહેણું મારે અને નરસૈંયો ઘર છોડી ભક્ત બની જાય. લાબાં સમય સુધી અવગણના સહન કરી હોય અને એક મહેણું ઘર છોડવાનું નિમિત્ત બની જાય. દક્ષિણ આફ્રીકા વસતા હિંદુઓની વ્યથાની અનુભુતિ કરી હોય, ત્યારે રેલ્વે પ્લેટફોર્મ પર ઉતારી પાડવાનું ‘ટ્રિગર’ હિદુસ્તાનની આઝાદીનું નિમિત્ત થઈ જાય.

‘ટ્રિગર’ એવો પ્રસંગ કહી શકીએ કે મનમાં થયેલા જુના ઉઝરડાઓને અને ઘા એક સાથે અને ઝડપથી તાજા થઈ જાય, એ પણ એવી ઝડપે મન બીજું કંઈ વિચારી જ ન શકે. ‘શું કરું ?’ કે ‘શું કરી નાખું ?’ એ અંગે જે તે સમયે તાર્કિક રીતે વિચાર કરવાનું જ ભૂલી જવાય અને સારો – ખરાબ નિર્ણય લેવાય જાય. સારો નિર્ણય લેવાય તો હિન્દુસ્તાન આઝાદ થાય અને ખરાબ નિર્ણય લેવાય તો આપઘાત થાય અથવા નિર્દોષોની હત્યા થાય. ટ્રિગર એ ખુબ ‘પર્સનલ’ છે. એક પ્રસંગ એક વ્યક્તિ માટે ટ્રિગર બને જ્યારે બીજાને એની કોઈ અસર જ ન થાય. લાગણીશીલ વહુ આપઘાત કરે અને બીજી ‘એ તો બોલ્યા કરે’ કહી એક કાનથી બીજો કાન કરે.

આ ટ્રિગર આપણી પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયો દ્વારા જ દબાય – દ્રશ્ય, અવાજ, ગંધ, સ્પર્શ અને સ્વાદ. એક કરતાં વધારે જ્ઞાનેન્દ્રિયો દ્વારા ઉત્પન્ન થતી લાગણીઓની અસર વધારે થાય. ડોમેસ્ટીક વાયોલન્સના કિસ્સાઓમાં એકના એક પ્રસંગો રીપીટ થતા રહે ત્યારે કોઈ એક પ્રસંગ અંતિમ બની ‘ટ્રિગર’ બની જાય. બાળકોને પડતો વારંવાર પડતો માર કે અપમાનજનક શબ્દો તેનું ઘર છોડી જવાનું નિમિત બની જાય.

ID-10075999_0

આમ ‘ટ્રિગર’ દબાવા માટેનો દારુગોળો ભુતકાળના પ્રસંગો છે જેમાં વ્યક્તિને માનસિક દુઃખ સહન કરવાનું આવ્યું હોય. દુઃખ પહોંચાડનાર અત્યાચારીઓ મહદ અંશે નજીકના જ હોય. અને ‘અંતિમતા’નુ પરિણામ વ્યક્તિએ પોતે કે અન્યને ભોગવવાનું આવે.

ટુંકમાં ‘ટ્રિગર’ દબાતા પહેલા લાંબા સમય સુધી દારુગોળો વ્યક્તિના મગજમાં  ધરબાતો રહે છે, અંતમાં ‘અચાનક’ પરીણામ આવી જાય છે. દારુગોળો ધરબાવાની પ્રક્રીયા ‘ટ્રાન્સપરન્સી’ દ્વારા રોકી ન શકાય ?

10 comments on “ટ્રિગર –

  1. “ટ્રીગર” શબ્દ પોતે જ સૂચવે છે કે તે ક્ષણ બાદ કૈક ધમાકો થવાનો છે . . . જેમ તમે કહ્યું તેમ તે ધીમે ધીમે ભેગી થયેલી એ ભૂતાવળ અને દુઃખદાયી યાદો અને અનુભવોનો ઢગલો છે કે જેને એક પલીતો ચાંપ્યો અને ધડાકો !!! . . .

    એને તો માત્ર એક સારું પરિવાર . . . સારા મિત્રો અને કોઈ મજબુત ખંભો જ અટકાવી શકે !

    Like

    • jagdish48 says:

      ચિત્રો મુકવાનો અવ્યક્ત હેતુ – પેરન્ટીંગ માટે તૈયાર થનાર યુવાનો માટે ચેતવણી …..
      (સહેલું નથી પેરન્ટીંગ …)

      Like

  2. બાહ્ય જગતમાંથી પ્રત્યેક ઈનપુટ જ્ઞાનેન્દ્રિય દ્વારા આવે છે. આંતરીક પ્રેરણાઓની વાત જુદી છે. તે ધ્યાન દ્વારા આવે છે.

    ભગવદ ગીતા આ આખી પ્રક્રીયાને તબક્કાવાર રજૂ કરે છે.

    વિષયોનું રહે ધ્યાન – બાહ્ય જગત સાથે જ્ઞાનેન્દ્રિય દ્વારા સંકળાવું

    તેમાં આસક્તિ ઉપજે – આસક્તિ એટલે રાગ કે દ્વેષ. તેથી તે વિષય પ્રત્યે ગમો કે અણગમો ઉત્પન્ન થાય

    આસક્તિથી રહે કામ – રાગ હોય તો તે વિષય પ્રાપ્ત કરવાની ઈચ્છા અને દ્વેષ હોય તો તે વિષયથી દૂર જવાની ઈચ્છા કે તે વિષયને નષ્ટ કરવાની ઈચ્છા

    કામથી ક્રોધ નીપજે – કામના પુરી ન થાય તો ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય. પુરી થાય તો લોભ ઉત્પન્ન થાય અને ક્યારેક તો કામના પુરી ન જ થાય એટલે છેવટે ક્રોધ ઉત્પન્ન થાય

    ક્રોધ થકી સંમોહ ને સ્મૃતિનો પણ નાશ – ક્રોધ થતાં મનુષ્ય ચિત્ત પરથી કાબુ ગુમાવે, કર્તવ્ય અકર્તવ્ય શું છે તેનું યે ભાન ભુલી જાય. આ જગતમાં તેનું વાસ્તવિક કાર્ય શું છે તેનુંયે વિસ્મરણ થઈ જાય

    સ્મૃતિનાશે બુદ્ધિનાશ – છેવટે આવી નીયંત્રણ ગુમાવેલ વ્યક્તિની બુદ્ધિ નીર્ણયશક્તિ ગુમાવે

    બુદ્ધિનાશે વિનાશ – અને છેવટે ’ટ્રીગર ’

    ——————————————–
    કટાક્ષ : ગીતાના ગુટકાના પાઠ કરવાની શું જરુર છે? ખાવ, પીવો અને જલસા કરો.

    Like

  3. આપે જે વાત કરી છે તે ઉપેક્ષાથી ઉત્પન્ન થતાં ટ્રીગરની કરી છે. આપણાં દેશના ગરીબો અને વંચિતોને અત્યાર સુધી રાજકારણીઓએ વોટ બેંક જ ગણી છે. ખરેખર નક્કર કશું તેમને માટે નથી થયું. સતત અભાવમાં જીવનારાઓ દ્વારા પછી ટ્રીગર દબાઈ જાય છે ત્યારે શાહુકારો સફાળા બેઠા થાય છે કે આ શું થયું? તેમને કોણ સમજાવે કે અત્યાર સુધી થયેલ તેમની ઉપેક્ષાઓના પરીણામે આ ટ્રીગરો દબાય છે અને જો હજુયે તેમના હકો (સખાવત નહી) નહીં આપો તો :

    ભુખ્યાજનોનો જઠરાગ્નિ જાગશે
    ખઁડેરનિ ભસ્મકણિ ના લાધશે.

    Like

    • jagdish48 says:

      અતુલભઈ,
      ગીતામાં જ ઘણું સમાયેલુ છે, પણ ગીતા જ્ઞાનની વાત કરો તો ‘ટ્રિગર’ લખાય નહીં અને રેફરન્સ પણ અંગ્રેજીનો જ આપવો પડે. પણ આતો ‘મજબુરીના પાદરી’ (મહાત્મા નહીં) બનવાનુ. એવું ક્યાંક વાંચેલુ કે એક યુવતિએ સવાલ ઉઠાવેલો – ગાંધીજીની જેમ ‘પાયખાના’ સાફ કરવાથી થોડું ‘સત્ય’ મળે ?. એ બ્‍હેન ભુલી ગયા કે પાયખાના સાફ કરવાથી ‘સ્વ’ સાથે વાત કરવાનો ‘સમય’ મળે અને ‘સ્વ’ સાથે વાત કરો ‘સત્ય’ પણ મળે. આભાર…

      Like

      • મૂળ લેખ વિશે તો હજુ એક વખત વાંચીને જ પ્રતિભાવ લખીશ. પરંતુ, “‘પાયખાના’ સાફ કરવાથી થોડું ‘સત્ય’ મળે ?” આ વાક્ય મને બહુ જ અડી (સ્પર્શ !) ગયું ! મગજમાં વિચારોનું ટ્રિગર દાબી ગયું ! અત્યારે બહુ નહિ લખું, આમે મહાજ્ઞાનની વાતો વિચારવા જેવડું તો મગજ પણ નહિ. પણ પ્રથમ વિચાર એ આવ્યો કે જાતે પાયખાનું સાફ કરવાથી પેટની અવસ્થાનું સત્ય તો લાધે જ છે !! (અમો આ ધંધો સમજણા થયા ત્યારથી કરીએ છીએ, ગાંધી મારગની વાત નથી પણ પરથમ પોસાણ ન હતું અને હવે આદત થઈ ગઈ !)

        ધન્યવાદ.

        Like

        • jagdish48 says:

          અશોકભાઈ,
          મગજના તાર ‘યુનીવર્સલ’ મગજ સાથે બાંધી દેવા (Universal Self). પછી કોઈ તકલીફ નહીં રહે. પાયખાનાવાળી વાત એકદમ ચોક્કસ યાદ નથી પણ મારા મગજમાં આવી રીતે ફીટ થઈ ગઈ. બાકી ‘સ્વ સાથે સંવાદ વધે તો સત્ય ચોક્કસ મળે’ એમાં મને કોઈ શંકા નથી.

          Like

  4. yuvrajjadeja says:

    મારો અનુભવ તો એવું કહે છે કે ટ્રાન્સ્પરંસી જ ક્યારેક ટ્રીગર નું કારણ બની જતી હોય છે, કેટલાક લોકો માટે નિખાલસતા થી વાત કરવું સાવ અશક્ય હોય છે… સત્ય સહન કરવાની અને તેને ચર્ચવાની ક્ષમતા બધામાં હોતી નથી

    Like

    • jagdish48 says:

      યુવરાજ,
      મને લાગે છે કે મારે ‘ટ્રાન્સપરન્સી’ ની જગ્યાએ ‘કોમ્યુનીકેશન’ લખવાની જરુર હતી. કોમ્યુનીકેશન હોય તો એની પાછળ ટ્રાન્સપરન્સી આવી શકે. ખોટુ બોલી બોલીને ક્યાં સુધી બોલે ?…. માટે – પુસ્તક (લેખ) પાછળનું ‘શુધ્ધિપત્રક’…… ટ્રાન્સપરન્સી ને સ્થાને કોમ્યુનીકેશન…. (કેમ રહ્યું ?)

      Like

      • yuvrajjadeja says:

        જી જગદીશ અંકલ , આપની વાત સમજાઈ , કોમ્યુનીકેશન ગેપ ન હોવો જોઈએ એ વાતમાં તો હું પણ સંમત છું

        Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s