સો ટકા !

‘સંદેશ’. તા. 25મી નવેમ્બર, 2012. રવિવાર. સંસ્કાર પૂ્ર્તિ. ‘ચિંતનની પળે’ કોલમમાં કૃષ્ણકાંત ઉનડકટ એ “આપણે હન્ડ્રેડ પર્સન્ટ કેમ હોતા નથી ?” એવો મુદો ઉઠાવ્યો છે. મને ખુબ ગમ્યો.

“આપણે જ્યાં હાજર હોઈએ છીએ ત્યાં આપણી કમ્પ્લીટ ઉપસ્થિતિ હોતી જ નથી. આપણી સામે કોઈ હોય છે, આપણી નજર બીજે ક્યાંક હોય છે. આપણા કાન જુદી જ જગ્યાએ મંડાયેલા હોય છે અને આપણા વિચારો વળી સાવ અલગ જગ્યાએ જ હોય છે. એ રીતે જોઈએ તો આપણે જ ટુકડે ટુકડે વહેંચાયેલા હોઈએ છીએ.” આ ટુકડે ટુકડે વહેંચાવાની વાત એકદમ ખરી છે. મનમાં આપણે વિખરાયેલાજ હોઈએ છીએ, અને એના કારણે જ ક્યાંય શાંતિનો અનુભવ થતો નથી. લેખકે તો યોગની વ્યાખ્યા પણ એવી જ કરી નાખી કે “જો તમે તમારી સાથે હો તો એ યોગ જ છે.” પશ્ચિમમાં પણ ‘યોગા’ બોલતા લોકોએ બીઝનેસમાં “whole mind theory’ રજુ કરી નાખી. બધામાં એક જ વાત છે તમે જે કંઈ કરો એ વખતે તમે ત્યાં જ હોવા જોઈએ. યોગ કે ધ્યાનની વાત કરીએ તો લોકો એવો જવાબ આપે કે એવો ટાઈમ જ ક્યાં છે, એ બધું આદર્શ તરીકે બરાબર છે પણ પ્રેક્ટીકલ નથી. ખરેખર એવું નથી. તમે જ્યારે પણ કોઈ પ્રવૃત્તિ કરો છો ત્યારે વિખરાયેલા જ હો છો, કેમ ? આનો જવાબ વૈજ્ઞાનિક રીતે મારી સમજણ પ્રમાણે આપી શકાય તેમ છે. બહુ વર્ષો પહેલા મેમરી અંગે વાંચતા વાંચતા એવું યાદ રહ્યુ છે કે આપણું મગજ જે કંઈ જુએ છે તેને નાના ટુકડાઓમાં યાદ રાખે છે. જેમ કે તમે કોઈનો ચહેરો જુઓ છો ત્યારે ચહેરાને નાના ભાગમાં વહેંચીને – આંખ, નાક, કાન, કપાળ, હોઠ દરેકને ટુકડામાં યાદ રાખો છો, જ્યારે ફરી એ ચહેરો જુઓ ત્યારે નાના ટુકડાઓને ભેગા કરી જાણીતો ચહેરો ફરી બનાવો છો. સાદુ ઉદાહરણ, નાના બાળકને જોઈને તમે ઉચ્ચારણ કરો છો કે આની આંખ એના બાપ જેવી છે, હોઠ મા જેવા છે વગેરે. આનો સાદો અર્થ એ થાય છે કે તમે મા-બાપના ચહેરાને આંખ, હોઠના ટુકડાઓમાં યાદ રાખેલા છે. આમ કોઈ પણ કાર્ય આપણા મગજમાં ટુકડાઓમાં થાય છે. ફીઝીક્સ અને કોમ્પ્યુટરની ભાષામાં ‘ડીઝીટાઈઝેશન’ થાય છે. ટુંકમાં મગજમાં બધુ વિખરાયેલ જ પડ્યું છે. એને ભેગુ કરવા ‘પ્રોગ્રામીંગ’ની જરુર હોય છે. ચહેરો યાદ કરવાનો ‘પ્રોગ્રામ’ મગજના સોફ્ટવેરમાં તૈયાર છે, આથી ચહેરો યાદ કરવા તમારે કશું કરવું પડતું નથી. આપોઆપ થાય છે.

હવે વાત છે ધ્યાન અને યોગની. આ બાબતો માટેનું ‘સોફ્ટવેર’ આપણને વારસામાં કે અભ્યાસ દરમ્યાન મળતું નથી અને તેથી જ એ આપોઆપ થતું નથી. આવા સોફ્ટવેર માઈક્રોસોફ્ટવાળા તો બનાવતા નથી અને ‘ગુરુ’ ઓ શીખવાડવા માટે ફી લે છે પણ પેટીયું રળવા અને પોતાનું મહત્વ જાળવી રાખવા સાદી ભાષામાં શીખવાડતા નથી. ધ્યાન માટે જુદો સમય ફાળવવો જોઈએ, અલગ (એરકન્ડીશન)  રુમ હોવો જોઈએ, બેઠક માટે વિશિષ્ટ આસન જોઈએ વગેરે વગેરે.

‘ધ્યાન’નું સોફ્ટવેર તમે જાતે બનાવી શકશો અને તેની સલાહ પણ મફત ! બસ થોડું આગળ વાંચો.

તમને જ્યારે સમય મળે આંખો બંધ કરી લો. બસમાં સફર કરતા હો, ઓફીસમાં કામ કરતા થાકી જાઓ, રીસેસના સમયે, બસ પાંચ-દસ મીનીટ – જેટલો સમય મળી શકે તેટલો સમય. ઘણા વિચારો આવશે, વિચારોને ના ન કહો, ભલે આવે, પણ તમે કોઈ એક વિચાર પર કોન્સન્ટ્રેટ થવાનો પ્રયત્ન કરો. બીજા વિચારો તમને ડીસ્ટ્રેક કરવા પ્રયત્ન કરશે. તમારે તેને ના નથી કહેવાની, પણ મનને કહેવાનું છે કે મારે તો આ વિચાર પર જ ધ્યાન આપવાનું છે. ધીમે ધીમે તમને એક જ વિચારમાં રહેવાની પ્રેકટીશ થઈ જશે. એક બીજો પણ રસ્તો છે. તમારા મોબાઈલમાં યુ ટ્યુબમાંથી થોડા ‘મેડીટેશનલ મ્યુઝીક’ ડાઊનલોડ કરી લો અને આંખ બંધ કરી, ઇયરપ્લગ લગાવી આ મ્યુઝીક સાંભળો (જો જો ! ભુલમાં આઈટેમ ગર્લ ડાન્સના મ્યુઝીક પર ક્લીક ન થઈ જાય). મ્યુઝીક પર કોન્સન્ટ્રેટ થવામાં પણ મુશ્કેલી પડશે, પણ થોડી વાર મગજ પર કન્ટ્રોલ કરો, જેમ જેમ મ્યુઝીક સાંભળતા જશો તેમ તેમ તેમાં ખોવાય જશો પછી આદત પડી જશે. એક વખત આવી આદતનો અભ્યાસ થશે પછી તમને કોઈ એક કાર્ય પર કોન્સન્ટ્રેટ થવાની પણ ટેવ પડશે. મગજ આપોઆપ આવું સોફ્ટવેર તૈયાર કરી લેશે. બોલો ! મફત સોફ્ટવેર મળ્યું ને ! આ કોન્સન્ટ્રેશનનો આનંદ તમને આપોઆપ ‘ધ્યાન’ કરવા તરફ દોરી જશે. હવે તમને લાગે છે કે તમારે કોઈ યોગ ગુરુ પાસે જવાની જરુર છે ? છતાંય જરુર જણાય તો આ મફતીયા ગુરુને યાદ કરી લેજો ને ! મફત માર્ગદર્શન મળશે.

નમુનાનું એક મ્યુઝીક નીચેની લીન્ક પર –

http://www.youtube.com/watch?v=u1JJb5LQw-k

Advertisements

One comment on “સો ટકા !

  1. bharodiya કહે છે:

    —– કોઈ પણ કાર્ય આપણા મગજમાં ટુકડાઓમાં થાય છે. ફીઝીક્સ અને કોમ્પ્યુટરની ભાષામાં ‘ડીઝીટાઈઝેશન’ થાય છે. ટુંકમાં મગજમાં બધુ વિખરાયેલ જ પડ્યું છે. ——–

    સાહેબ તમે પોતે વિજ્ઞાનિક છો. તમે જ જવાબ આપી શકશો. બહ્માંડમાં એવી કઈ વસ્તુ છે જે ટુકડામાં ના હોય પણ સળંગ હોય ?

    મને તો કોઇ આખી વસ્તુ મળતી નથી. તમને ખબર હોય તો નામ આપો.

    Like

આપનું અમુલ્ય મંતવ્ય આપશો ?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s